Ngày soạn: 29/10/2010
Tiết 37 : Đọc văn
TỎ LÒNG
(Thuật hoài)
Phạm Ngũ Lão

A . Mục tiêu bài học: -Giúp HS
- Cảm nhận được vẻ đẹp của con người thời Trần qua hình tượng trang nam nhi với lý tưởng và nhân cách cao cả; cảm nhận được vẻ đẹp của thời đại qua hình tượng “ba quân” với sức mạnh và khí thế hào hùng. Vẻ đẹp con người và vẻ đẹp thời đại hoà quyện vào nhau
- Thấy được sức biểu đạt mạnh mẽ của hình tượng thơ ( đạt đến độ súc tích cao
- Bồi dưỡng nhân cách sống có lý tưởng, có ý chí quyết tâm thực hiện lý tưởng.
B .Phương tiện thực hiện
- SGK, SGV, TLTK
- Thiết kế bài học
- GV tổ chức giờ dạy học theo cách kết hợp các phương pháp đọc sáng tạo, so sánh, gợi tìm ; trong khi giảng kết hợp phát vấn, đặt câu hỏi để học sinh trao đổi thảo luận, phát hiện trọng tâm bài thơ.
C. Tiến trình dạy học
1. Tổ chức:
2. Kiểm tra: - Trình bày khái quát nội dung các giai đoạn văn học X -> XX?
3. Bài mới:

Hoạt động của GV & HS
Yêu cầu cần đạt


Hoạt động 1: Tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm
- HS đọc phần Tiểu dẫn

1. Nêu vài nét về tác giả PNL






Gọi HS đọc văn bản. Lưu ý: đọc diễn cảm, tự tin, tâm huyết, mạnh mẽ





2. Bài thơ thuộc thể loại nào?

3. Căn cứ vào nội dung bài thơ, em hãy cho biết bài thơ ra đời trong hoàn cảnh nào?
4. Tìm chủ đề bài thơ?


Hoạt động 2: Đọc – hiểu
1. Hai câu thơ mở đầu miêu tả nội dung gì?
2. Tư thế của người trai thời Trần được khắc hoạ bằng từ ngữ nào? Em có nhận xét gì về tư thế đó?
3. So với bản dịch thơ, từ “Hoành sóc” chuyển sang “Múa giáo” có điểm gì khác nhau?


4. Tư thế đó được đặt trong không gian và thời gian như thế nào?



5. Qua câu thơ đầu, em hãy cho biết con người ở đây mang tư thế, vóc dáng như thế nào?


6. Tam quân bao hàm mấy nghĩa?



7. Tác giả đã sử dụng thủ pháp nghệ thuật gì để mô tả sức mạnh của quân đội nhà Trần? Sức mạnh ấy được thể hiện như thế nào?

GV lưu ý hai cách hiểu nghĩa của từ “khí thôn ngưu”







8. Nhận xét chung về hai câu thơ trên?



9. Hai câu thơ sau thể hiện nội dung gì?
10. Em hiểu ntn về nợ công danh trong quan niệm của người xưa?
PNL đã làm được điều đó chưa?
Vậy theo em, món nợ của PNL ở đây là món nợ gì?

Nhận xét quan niệm về nợ công danh của PNL so với quan niệm của người xưa?





11. Vì sao tác giả cảm thấy “thẹn”?
Phân tích ý nghĩa của nỗi “thẹn” ấy?

12. Qua nỗi “thẹn” đó, tác giả đã bộc lộ khát vọng gì?








Hoạt động 3:
13. Nêu vài nét chính về nghệ thuật bài thơ.




14. Khái quát lại nội dung toàn bài thơ?
Giới thiệu chung:
Tác giả: (1255-1320)
+ Người làng Phù Ủng, huyện Đường Hào, tỉnh Hưng Yên.
+ Xuất thân thuộc tầng lớp bình dân, được Hưng Đạo Vương tin dùng và gả con gái nuôi.
+ Ông có nhiều công lớn trong cuộc kháng chiến chống Nguyên-Mông; có địa vị cao ở đời Trần.
+ Được ngợi ca là người “Văn võ toàn tài”
Bài thơ:
HS cần nắm được:
+ So sánh nguyên văn chữ Hán và bản dịch thơ.
Hoành sóc ( múa giáo.
Khí thôn ngưu: hai cách hiểu
+ Phân tích theo kết cấu gồm hai phần: tiền giải và hậu giải.
a) Thể thơ: thất ngôn tứ tuyệt – Chữ Hán
b) Hoàn cảnh sáng tác: Ước đoán bài thơ ra đời trong không khí quyết chiến quyết thắng chống giặc Nguyên-Mông, song chưa đi đến thắng lợi cuối cùng
c) Chủ đề: Bài thơ miêu tả khí phách và hoài bão lớn lao của vị tướng tài đời Trần trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên.
II.Đọc – hiểu văn bản: